İbraname, işçinin işverenden olan belirli alacaklarının ödendiğini ve borcun sona erdiğini gösteren yazılı belgedir. Geçerli olabilmesi için iş sözleşmesinin bitiminden sonra en az bir ay geçmesi, alacak türü ve tutarlarının ayrı ayrı yazılması, ödemenin eksiksiz ve banka aracılığıyla yapılması gerekir. Kıdem, ihbar, izin, ücret ve fazla mesai gibi kalemler ayrı değerlendirilmelidir. Eksik ödeme, erken imza veya belirsiz ifadeler ibranamenin hukuki etkisini zayıflatabilir.
Hızlı Özet
İbraname, iş ilişkisinin sona ermesinden sonra işçinin işverenden olan belirli alacaklarının ödendiğini ve bu alacaklar bakımından borcun sona erdiğini ortaya koymak amacıyla düzenlenen belgedir. Ancak iş hukukunda yalnızca “tüm haklarımı aldım, başka alacağım yoktur” şeklinde genel bir ifade kullanılması geçerli bir ibra için yeterli değildir. Türk Borçlar Kanunu'nun 420. maddesi; yazılı şekil, iş sözleşmesinin sona ermesinden sonra en az bir aylık sürenin geçmesi, alacak türü ve miktarının açıkça belirtilmesi, ödemenin eksiksiz yapılması ve banka aracılığıyla gerçekleştirilmesi gibi özel şartlar öngörür.
2026 yılında da geçerli olan bu kurallar nedeniyle işten çıkış ibranamesi hazırlanırken kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücreti, ücret, fazla mesai, prim ve ikramiye gibi alacakların ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. İbraname, işten çıkış sürecindeki diğer belgelerin yerine geçen tek bir form değildir. Fesih nedeni, çalışma süresi, son ücret, izin bakiyesi ve devam kayıtları da ayrıca kontrol edilmelidir. Düzenli bir PDKS sistemi üzerinden tutulan çalışma ve devam verileri, bu hesaplamaların hazırlanmasında işletmelere destek olabilir.
İbraname nedir?
İbra, borcu sona erdiren hukuki işlemlerden biridir. İş hukukunda ibraname denildiğinde çoğunlukla işçinin işverenden olan işçilik alacaklarına ilişkin düzenlenen belge anlaşılır. Türk Borçlar Kanunu'nun 132. maddesi genel olarak ibra sözleşmesini düzenlerken, işçinin işverenden olan alacakları açısından özel kurallar Kanun'un 420. maddesinde yer alır.
“İbraname” ve “ibra sözleşmesi” uygulamada birbirinin yerine kullanılabilse de teknik açıdan ibra sözleşmesi hukuki işlemi, ibraname ise bu işlemin yazılı belge hâlini ifade eder. İbra, tek taraflı bir “haklarımdan vazgeçtim” beyanından ziyade borcu sona erdiren bir sözleşme niteliğindedir.
İşçi ve işverenin birbirlerine karşı farklı borçları bulunabilir. TBK 420'deki özel koruyucu şartlar özellikle işçinin işverenden olan hizmet sözleşmesi kaynaklı alacaklarının ibra edilmesine yöneliktir. İşverenin işçiden olan farklı nitelikteki alacaklarından vazgeçmesi ise genel ibra hükümleri kapsamında ayrıca değerlendirilebilir.
İbra kavramı yalnızca işten çıkış işlemlerinde kullanılmaz. Borçlar hukukunda farklı borç ilişkilerinin sona erdirilmesinde de ibra mümkündür. Bununla birlikte işçinin işverenden olan alacaklarına ilişkin geçerli ibraname, iş ilişkisi devam ederken veya iş sözleşmesinin sona erdiği gün düzenlenemez.
İbranamenin geçerlilik şartları
Türk Borçlar Kanunu'nun 420. maddesine göre işçi alacaklarına ilişkin geçerli ibraname için birden fazla şartın birlikte karşılanması gerekir. Bu şartlardan birinin bulunmaması belgenin ibra etkisini ortadan kaldırabilir.
| Geçerlilik Şartı | Açıklama |
|---|---|
| Yazılı şekil | İbra sözleşmesi yazılı olarak düzenlenmelidir. |
| En az 1 aylık süre | İş sözleşmesinin sona erdiği tarihten başlayarak en az bir ay geçmiş olmalıdır. |
| Alacak türünün belirtilmesi | Kıdem, ihbar, izin, ücret veya fazla mesai gibi kalemler açıkça gösterilmelidir. |
| Miktarın belirtilmesi | Her alacak için ödenen tutar ayrı ayrı yazılmalıdır. |
| Noksansız ödeme | İbra konusu hak gerçek tutarı üzerinden eksiksiz ödenmelidir. |
| Banka aracılığıyla ödeme | Ödeme banka kanalıyla ve ispatlanabilir biçimde gerçekleştirilmelidir. |
Bir aylık bekleme süresi, işçinin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı veya kullanılmayan yıllık izin ücretinin bir ay bekletileceği anlamına gelmez. Bu süre ibranamenin düzenlenme zamanıyla ilgilidir. Muaccel hâle gelen işçilik alacakları zamanında ödenebilir; geçerli ibra belgesi ise kanuni süre tamamlandıktan sonra düzenlenebilir.
Ayrıca “bütün yasal haklarımı eksiksiz aldım” gibi toplu ifadeler yerine her alacak türü ve miktarı açıkça gösterilmelidir. Örneğin kıdem tazminatı 80.000 TL, kullanılmayan yıllık izin ücreti 12.000 TL ise bunların tek toplam altında belirsiz bırakılması yerine ayrı kalemler hâlinde yazılması gerekir.
Vardiya, puantaj ve izinleri tek panelde topla
Blogdan aldığın bilgileri pratik bir sisteme çevir. Takvim, personel ve rapor akışını tek ekrandan yöneterek operasyonu sadeleştir.
İbranamenin türleri
Uygulamada genel ibraname, kısmi ibraname ve makbuz nitelikli ibraname gibi farklı adlandırmalarla karşılaşılır. Hukuki sonucu belirleyen unsur belgenin başlığı değil, içeriğinin TBK 420'deki şartları taşıyıp taşımadığıdır.
| Tür | Temel Özellik |
|---|---|
| Genel ibraname | Birden fazla işçilik alacağını kapsar; geçerlilik için her alacak türü ve miktarı açıkça gösterilmelidir. |
| Kısmi ibraname | Alacağın tamamı ödenmemişse kalan hakkı otomatik olarak ortadan kaldırmaz. |
| Makbuz nitelikli belge | Şartları oluşmuşsa yalnızca banka aracılığıyla ödenen miktar bakımından ödeme ispatı oluşturabilir. |
Örneğin işçinin gerçek fazla mesai alacağı 50.000 TL iken banka üzerinden yalnızca 30.000 TL ödenmişse, ibranameye “fazla mesai alacağım kalmamıştır” yazılması kalan 20.000 TL'nin kendiliğinden sona ermesini sağlamaz. Belge, şartları bulunuyorsa yapılan 30.000 TL ödeme bakımından makbuz etkisi gösterebilir.
Geçersiz ibranameye yol açan hatalar
İşten ayrılan personele aynı gün standart bir form imzalatılması işveren açısından yeterli hukuki güvence sağlamaz. Geçerli bir ibraname için şekil kadar ödeme biçimi ve belgenin düzenlendiği tarih de önemlidir.
- İş ilişkisi devam ederken veya fesih tarihinden itibaren bir ay dolmadan ibraname düzenlenmesi,
- Alacak türlerinin ve tutarlarının ayrı ayrı belirtilmemesi,
- Gerçek hak tutarından eksik ödeme yapılmasına rağmen kalan alacağın ibra edildiğinin yazılması,
- İşçilik alacaklarının banka yerine elden ödenmesi,
- Tarihsiz veya düzenlenme zamanı güvenilir biçimde belirlenemeyen belge kullanılması,
- Baskı, korkutma veya hileyle imza alınması,
- İşverenin bordro, puantaj veya diğer kayıtlarıyla açık biçimde çelişen tutarların kullanılması,
- Boşlukları sonradan doldurulabilecek veya alacakları ayrıştırmayan matbu belgelerin kullanılması
Belgenin kurumsal antetli kağıtta hazırlanması veya iki nüsha imzalanması kanunda sayılan geçerlilik şartları arasında değildir. Bununla birlikte işveren bilgilerinin açıkça yazılması, her iki tarafın birer nüsha saklaması ve banka dekontlarının belgeyle birlikte muhafaza edilmesi ispat bakımından faydalıdır. İşten ayrılış işçinin talebiyle gerçekleşmişse ayrıca istifa dilekçesi örneği içeriğine uygun bir fesih belgesi hazırlanması gerekir.
İşten çıkış sürecinde ibraname
İşten çıkış sürecinde önce çalışanın hangi alacaklara hak kazandığı tespit edilmelidir. İbraname, hesaplama yapılmadan topluca imzalatılacak bir belge değildir. Fesih nedeni, kıdem süresi, ücret, kullanılmamış izin, fazla çalışma ve diğer ücret ekleri ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Çalışan kıdem tazminatına hak kazanıyorsa hesaplama hizmet süresi ve giydirilmiş brüt ücret üzerinden yapılır. Güncel hesaplama esasları ve tavan uygulaması için kıdem tazminatı rehberi incelenebilir. Bildirimli fesihlerde ise çalışma süresine göre uygulanacak ihbar süresi ve varsa ihbar tazminatı ayrıca hesaplanmalıdır.
İşten çıkış hesabına kullanılmamış yıllık izin ücreti, ödenmemiş maaş, fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil çalışmaları, ikramiye ve hak edilmiş primler de dahil olabilir. Banka ödemelerinin açıklamalarında ödeme kaleminin belirtilmesi ve dekontların ibranamedeki tutarlarla uyumlu olması uyuşmazlık riskini azaltır.
Patron PDKS'de tutulan giriş-çıkış, mesai, vardiya ve izin kayıtları işten ayrılış öncesinde çalışma verilerinin kontrol edilmesini kolaylaştırabilir. Bu kayıtlar tek başına işçilik alacağının hukuki sonucunu belirlemez; ancak insan kaynakları ve bordro ekiplerinin hesaplamayı dayanak verilerle karşılaştırmasına yardımcı olur.
İbraname örneği ve Word şablonunda bulunması gerekenler
İbraname Word şablonu hazırlanırken tarafların kimlik bilgileri, çalışma dönemi ve ödemelerin ayrıntılı biçimde gösterilmesi gerekir. Aşağıdaki yapı, işletmenin kendi hukuki ve bordro süreçlerine göre uyarlayabileceği temel bir ibraname örneği kontrol listesi olarak kullanılabilir.
| Alan | Şablonda Bulunması Gereken Bilgi |
|---|---|
| İşveren | Unvan, adres ve vergi numarası |
| Çalışan | Ad soyad, T.C. kimlik numarası ve varsa sicil numarası |
| Çalışma dönemi | İşe başlama ve iş sözleşmesinin sona erme tarihi |
| İbra tarihi | İş sözleşmesinin sona ermesinden en az bir ay sonraki gerçek düzenleme tarihi |
| Alacak dökümü | Kıdem, ihbar, izin, ücret, fazla mesai, prim ve diğer kalemler ayrı ayrı |
| Ödeme bilgisi | Ödeme tarihi, banka bilgisi ve ilgili işlem/dekont bilgileri |
| İmza | İşçi ve işveren veya yetkili temsilci için imza alanları |
İbraname Word şablonu
Aşağıdaki örnek, işçi alacaklarına ilişkin ibraname hazırlanırken kullanılabilecek temel bir şablondur. Belgedeki tutarlar ve ödeme bilgileri somut duruma göre doldurulmalı; Türk Borçlar Kanunu’nun 420. maddesindeki geçerlilik şartları dikkate alınmalıdır.
İBRANAME
İŞVEREN BİLGİLERİ
Unvan: .................................................................
Adres: .................................................................
Vergi Numarası: ........................................................
İŞÇİ BİLGİLERİ
Adı Soyadı: ...........................................................
T.C. Kimlik No: ......................................................
Sicil No: ............................................................
İŞ SÖZLEŞMESİ BİLGİLERİ
İşe Başlama Tarihi: .... / .... / 20....
İşten Ayrılış Tarihi: .... / .... / 20....
İbraname Düzenleme Tarihi: .... / .... / 20....
İşbu ibraname, yukarıda bilgileri bulunan işçi ile işveren arasında, sona eren iş sözleşmesinden kaynaklanan işçilik alacaklarının ödenmesine ilişkin olarak düzenlenmiştir.
ALACAK DÖKÜMÜ
| Alacak Türü | Tutar (TL) | Ödeme Tarihi |
|---|---|---|
| Kıdem Tazminatı | .................... | .... / .... / 20.... |
| İhbar Tazminatı | .................... | .... / .... / 20.... |
| Kullanılmayan Yıllık İzin Ücreti | .................... | .... / .... / 20.... |
| Ücret Alacağı | .................... | .... / .... / 20.... |
| Fazla Mesai Alacağı | .................... | .... / .... / 20.... |
| İkramiye / Prim | .................... | .... / .... / 20.... |
| Diğer Alacaklar | .................... | .... / .... / 20.... |
| Toplam | .................... |
ÖDEME BİLGİLERİ
Banka Adı: ............................................................
IBAN: TR...............................................................
Dekont / İşlem Bilgisi: ...............................................
Yukarıda türü ve miktarı ayrı ayrı belirtilen işçilik alacaklarımın banka aracılığıyla tarafıma ödendiğini, ödeme bilgilerini ve tutarları kontrol ettiğimi beyan ederim. İşbu ibraname, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 420. maddesindeki şartlar dikkate alınarak düzenlenmiştir.
İşçi
Adı Soyadı: ........................................................
Tarih: .... / .... / 20....
İmza: ..............................................................
İşveren / Yetkili Temsilci
Adı Soyadı: ........................................................
Unvanı: ............................................................
Tarih: .... / .... / 20....
İmza: ..............................................................
Not: İşçi alacaklarına ilişkin ibranamenin geçerliliği için iş sözleşmesinin sona ermesinden itibaren en az bir ay geçmiş olması, alacak türü ve miktarlarının açıkça belirtilmesi ve ödemenin banka aracılığıyla eksiksiz yapılması gerekir. Şablon, somut işten ayrılış durumuna göre uyarlanmalıdır.
Örnek metinde, “Yukarıda türü ve miktarı ayrı ayrı belirtilen alacaklarım banka aracılığıyla tarafıma ödenmiştir” şeklinde, doğrudan ödeme tablosuna bağlı bir ifade kullanılabilir. İbranamenin tarihi gerçek düzenleme tarihini göstermeli; banka dekontları, bordro ve hesaplama tablolarıyla birlikte saklanmalıdır. T.C. kimlik numarası ve IBAN gibi kişisel verilerin bulunduğu belgeler için erişim yetkileri ve KVKK kapsamındaki güvenlik önlemleri de uygulanmalıdır.
İbraname ile ikale sözleşmesi farkı
İbraname ile ikale sözleşmesi aynı hukuki işlemi ifade etmez. İkale, işçi ve işverenin karşılıklı anlaşarak iş sözleşmesini sona erdirmesidir. İbraname ise doğmuş işçilik alacaklarının ve bunlara ilişkin borcun durumuyla ilgilidir.
| Konu | İbraname | İkale |
|---|---|---|
| Amaç | Belirli alacakların ibra edilmesi | İş sözleşmesinin karşılıklı sona erdirilmesi |
| İş ilişkisini sona erdirir mi? | Tek başına hayır | Evet |
| Ek ödeme | TBK 420 şartları kapsamında gerçek alacakların ödenmesi esastır. | Somut duruma göre ek menfaat kararlaştırılabilir. |
| SGK işlemi | İşten çıkış nedenini belirlemez. | Sona erme biçimine uygun SGK çıkış nedeni ayrıca seçilir. |
İkale sözleşmesi daha önce doğmuş ücret, izin veya fazla mesai alacaklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İkale metninde ibra hükmü de bulunuyorsa işçi alacakları yönünden TBK 420 şartları ayrıca önem taşır. Özellikle ikale teklifi işverenden geliyorsa Yargıtay değerlendirmelerinde çalışanın makul yararı da dikkate alınabilir.
İşsizlik ödeneğinde kişinin kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalması temel koşullardan biridir. Bu nedenle karşılıklı anlaşmayla sona erdirilen iş ilişkisinde işsizlik ödeneği hakkı otomatik olarak doğmaz. SGK işten çıkış kodu da somut sona erme nedenine uygun şekilde belirlenmelidir.
İbraname imzalayan işçi dava açabilir mi?
İbraname imzalanması, işçinin hiçbir koşulda dava açamayacağı anlamına gelmez. Uyuşmazlık halinde öncelikle belgenin TBK 420'deki geçerlilik koşullarını taşıyıp taşımadığı değerlendirilir. Bir aylık süreye uyulmaması, banka ödemesinin bulunmaması, alacak türü ve miktarının açıkça belirtilmemesi veya ödemenin eksik olması hâlinde belgenin ibra etkisi bulunmayabilir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu kararlarında bu şartlar sıkı biçimde uygulanmaktadır. Özellikle fesih tarihinde düzenlenen veya banka aracılığıyla ödeme yapılmayan ibranamelerin geçerli ibra olarak kabul edilmemesi yönünde kararlar bulunmaktadır. Eksik ödeme halinde ise şartları oluşmuş banka ödemeleri yalnızca ödenen miktarla sınırlı olarak makbuz etkisi gösterebilir.
Baskı, korkutma, hile veya diğer irade sakatlığı iddiaları da belgenin hukuki etkisini değiştirebilir. Somut uyuşmazlıkta belgenin hazırlanma şekli, ödeme kayıtları ve tarafların gerçek iradesi birlikte değerlendirilir.
Ücret ve fazla çalışma gibi işçilik alacakları ile kıdem, ihbar ve kullanılmayan yıllık izin ücreti gibi birçok alacak bakımından beş yıllık zamanaşımı süreleri söz konusudur. Zamanaşımının başlangıcı alacağın niteliğine göre değişebilir ve eski dönemler açısından geçiş hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.
İbraname, fesih işleminin kendisi değildir. Bu nedenle yalnızca ibraname imzalanması çalışanın işe iade davası hakkını otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Feshin geçerliliği, işe iade şartları ve zorunlu arabuluculuk süreci kendi kuralları kapsamında değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Elden ödenen alacak ibraname sayılır mı?
TBK 420 kapsamında işçinin işverenden olan alacaklarına ilişkin geçerli ibra için ödemenin banka aracılığıyla yapılması gerekir. Elden nakit ödeme bu şartı karşılamaz.
1 ay şartı hangi durumlarda uygulanmaz?
Bir aylık süre, işçinin işverenden olan alacaklarına ilişkin ibra sözleşmesinin düzenlenme zamanına ilişkindir; işçilik alacaklarının ödenmesi için bir aylık bekleme zorunluluğu bulunmaz. Ayrıca Yargıtay uygulamasında arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgeleri TBK 420'deki ibra rejiminden ayrı değerlendirilmektedir.
Kısmi ibraname ne kadar güçlü?
Gerçek hak tamamen ödenmemişse kalan alacak sırf ibraname imzalandığı için ortadan kalkmaz. Banka aracılığıyla yapılan ödeme, şartları varsa ödendiği miktarla sınırlı olarak makbuz etkisi gösterebilir.
Avukat imzası zorunlu mu?
Hayır. TBK 420, ibranamenin geçerliliği için avukat imzasını zorunlu tutmaz. Ancak özellikle yüksek tutarlı veya uyuşmazlık riski bulunan işlemlerde hukuki destek alınması yararlı olabilir.
Feragat ile ibraname aynı mı?
Hayır. İbra, borcun sona erdirilmesine ilişkin bir sözleşmedir. Feragat ise özellikle dava hukukunda kişinin talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesini ifade eden farklı bir hukuki işlemdir.
Kıdem tazminatı ödenmemişse ibraname geçerli mi?
Çalışan kıdem tazminatına hak kazanmış ancak gerçek tutar banka aracılığıyla eksiksiz ödenmemişse bu alacağın TBK 420 kapsamında geçerli şekilde ibra edildiği kabul edilemez.
E-imzalı ibraname geçerli mi?
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamındaki güvenli elektronik imza, elle atılan imzayla aynı hukuki sonucu doğurur. Bu nedenle güvenli elektronik imzayla düzenlenen ibraname yazılı şekil şartını karşılayabilir. Ancak bir aylık süre, alacak türü ve miktarı, eksiksiz ödeme ve banka şartları yine sağlanmalıdır.
İbraname kaç yıl saklanmalı?
TBK 420 yalnızca ibraname için ayrı bir saklama süresi belirlemez. Belge; ilgili işçilik alacaklarının zamanaşımı süreleri, olası dava veya arabuluculuk süreçleri ve işletmenin bordro, SGK ve belge saklama yükümlülükleri dikkate alınarak muhafaza edilmelidir.