İhbar Süresi ve İhbar Tazminatı Hesaplama

İhbar Tazminatı Nedir?

İhbar tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesini yasal bildirim süresine uymadan fesheden tarafın karşı tarafa ödediği, bu sürenin ücreti tutarındaki tazminattır.

İhbar tazminatının dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu'nun 17. maddesidir. Belirsiz süreli iş sözleşmesini feshetmek isteyen taraf, karşı tarafa önceden yazılı bildirimde bulunmak zorundadır. Bildirim yapmadan veya süreyi beklemeden sözleşmeyi sona erdiren taraf, ihbar süresine ait ücret tutarında tazminat öder. İhbar tazminatı çoğunlukla işveren tarafından fesih durumunda gündeme gelir; ancak bildirim süresine uymadan istifa eden çalışan da işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olabilir. Kavramın ayrıntıları için ihbar süresi nedir yazımıza göz atabilirsiniz.

İhbar Süreleri Tablosu

İhbar süreleri, çalışanın aynı işverendeki kıdemine göre kanunda belirlenmiştir. Bu süreler asgari sürelerdir; iş sözleşmesiyle artırılabilir.

Kıdem tazminatından farklı olarak ihbar tazminatı için bir yıllık çalışma şartı yoktur. Bu nedenle 1 yılı dolmayan işçinin ihbar süresi de kanunda tanımlıdır: 6 aydan az çalışanlar için 2 hafta, 6 ay ile 1 yıl arasında çalışanlar için 4 haftadır.

İhbar Süreleri Sözleşmeyle Artırılabilir mi?

Evet. Kanundaki ihbar süreleri asgari sürelerdir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir ama azaltılamaz. Sözleşmede artırılmış bir süre öngörülmüşse ihbar tazminatı da bu süre üzerinden hesaplanır. Yargıtay'a göre artırılmış süreler her iki taraf için de eşit olmalıdır; yalnızca çalışan aleyhine artırılan süreler geçersiz sayılabilir.

İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

İhbar tazminatı nasıl hesaplanır sorusu iki adımda cevaplanır: önce kıdeme göre ihbar süresi bulunur, sonra bu süre günlük giydirilmiş brüt ücretle çarpılır. İhbar süresi nasıl hesaplanır sorusunda kıdem, işe giriş tarihinden fesih bildiriminin yapıldığı tarihe kadar geçen süredir.

Örneğin 4 yıllık kıdemi ve 50.000 TL giydirilmiş brüt ücreti olan bir çalışanın ihbar süresi 8 hafta, yani 56 gündür. Günlük ücret 50.000 / 30 = 1.666,67 TL olduğundan brüt ihbar tazminatı 93.333,33 TL olur. %15 gelir vergisi (14.000,00 TL) ve damga vergisi (708,40 TL) düşüldüğünde net tutar 78.624,93 TL'dir. İhbar tazminatı kıdem tazminatından farklı olarak tavana tabi değildir.

Giydirilmiş Ücrete Neler Dahil?

İhbar tazminatı, kıdem tazminatında olduğu gibi giydirilmiş brüt ücret üzerinden hesaplanır. Çıplak brüt maaşa düzenli ödenen yemek, yol, prim, ikramiye ve benzeri para veya parayla ölçülebilen menfaatler eklenir. Yıllık ikramiyeler 12'ye bölünerek aylık tutara çevrilir. Arızi ödemeler ve yıllık izin ücreti dahil edilmez.

İhbar Süresine Hafta Sonu Dahil mi?

Evet. İhbar süreleri hafta olarak belirlendiği için takvim günü üzerinden işler; hafta sonları ve resmi tatiller süreye dahildir. İhbar süresi iş günü mü sorusunun cevabı bu nedenle hayırdır. 8 haftalık ihbar süresi her durumda 56 takvim günüdür. Yıllık izin ise iş günü üzerinden sayılır; bu iki süre birbirine karıştırılmamalıdır.

İstifa Eden Çalışanın İhbar Süresi

İşçi kendi istifa ederse ihbar süresi, işverenin uyması gereken süreyle aynıdır. Çalışan da kıdemine göre 2 ile 8 hafta önceden yazılı bildirimde bulunmalı ve bu süre boyunca çalışmaya devam etmelidir. İşten ayrılma ihbar süresine uymadan ayrılan çalışan, işverenin talebi üzerine ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir ve bu tutar son maaştan mahsup edilebilir. Haklı nedenle (örneğin ücretin ödenmemesi) yapılan fesihlerde ise ihbar süresi beklenmez. Bildirimi doğru yapmak için istifa dilekçesi örneği yazımızdaki şablonu kullanabilirsiniz.

Deneme Süresinde İhbar Gerekir mi?

Hayır. Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmadan ve tazminatsız feshedebilir. Deneme süresi en fazla 2 ay, toplu iş sözleşmesiyle en fazla 4 ay olabilir. Bu süre içinde yapılan fesihlerde yalnızca çalışılan günlerin ücreti ödenir.

İhbar Süresinde Çalışmak Zorunlu mu?

İhbar süresi zorunlu mu sorusunun cevabı tarafın tercihine göre değişir. İşveren, ihbar süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi derhal feshedebilir; bu durumda çalışanın ihbar süresinde çalışması gerekmez. İşveren peşin ödemeyi seçmezse çalışan ihbar süresi boyunca çalışmaya devam eder.

İhbar süresinde çalışan kişiye, yeni iş bulabilmesi için iş saatleri içinde günde en az 2 saat ücretli iş arama izni verilmelidir. Çalışan isterse bu izinleri toplayarak ayrılış tarihinden önceki günlere topluca kullanabilir. İş arama izni verilmezse ya da eksik verilirse, işveren bu sürenin ücretini ödemek zorundadır.

İş arama izninin toplu kullanımına örnek verelim: 8 haftalık ihbar süresi bulunan ve haftada 6 gün çalışan bir kişinin iş arama izni toplam yaklaşık 96 saattir. Çalışan bu izni her gün 2 saat olarak kullanabileceği gibi, ayrılmadan önceki son günlere toplu olarak da kullanabilir; bu durumda işten yaklaşık 12-13 iş günü önce ayrılmış olur.

Kıdem ve İhbar Tazminatını Birlikte Hesaplayın

İşveren tarafından bildirimsiz yapılan fesihlerde çalışan, şartlar sağlanıyorsa kıdem tazminatı ve ihbar tazminatını birlikte alır. Kıdem ihbar hesaplama yaparken iki tazminatın farklı kurallara tabi olduğunu unutmayın: kıdem tazminatı tavanla sınırlıdır ve yalnızca damga vergisine tabidir; ihbar tazminatı tavansızdır ve gelir vergisi de kesilir. Kıdem ve ihbar hesaplama işlemini tek seferde yapmak için kıdem tazminatı hesaplama aracındaki "İhbar tazminatını da hesapla" seçeneğini kullanabilirsiniz.