Aylık ücretli çalışanlarda ay her zaman 30 gün kabul edilir. 31 çeken ayda tam çalışan kişi yine 30 günlük maaş alır; ay içinde 1 gün ücretsiz izin kullanırsa 29 günlük maaş ödenir. Şubat ayında da tam çalışan kişiye 30 günlük ücret ödenir.
Eksik Günlü Maaş Nasıl Hesaplanır?
Eksik günlü maaş, aylık brüt ücretin 30'a bölünerek bulunan günlük ücretin fiilen çalışılan veya ücret ödenen gün sayısıyla çarpılmasıyla hesaplanır.
Ayın kaç gün çektiğine bakılmaksızın aylık ücretli çalışanlarda ay 30 gün kabul edilir. Bu nedenle maaş kesintisi de 30 gün esasına göre yapılır.
Eksik gün maaş formülü
Günlük ücret = Aylık brüt maaş / 30
Eksik günlü brüt maaş = Günlük ücret × (30 - Çalışılmayan gün)
Bulunan brüt tutardan SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesilir; asgari ücret istisnası da çalışılan gün oranında uygulanır. Örneğin 45.000 TL brüt maaşlı bir çalışan ay içinde 5 gün ücretsiz izin kullanırsa günlük ücreti 1.500 TL, eksik günlü brüt maaşı 1.500 × 25 = 37.500 TL olur. Ocak ayı için net maaşı 36.632,97 TL yerine yaklaşık 30.527,48 TL'dir.
15 günlük maaş hesaplama için çalışılmayan gün alanına 15, 10 günlük maaş hesaplama için 20 yazmanız yeterlidir. 45.000 TL brüt maaşın 15 günlük karşılığı 22.500 TL, 10 günlük karşılığı 15.000 TL brüttür.
Ücretsiz İzinde Maaş Kesilir mi?
Evet. Ücretsiz izin, adı üzerinde ücret ödenmeyen izindir; bu nedenle ücretsiz izin maaştan kesilir ve kullanılan gün sayısı kadar maaş azalır. Ücretsiz izinde maaş alınır mı sorusunun cevabı da bu yüzden hayırdır. Ücretsiz izin günleri SGK'ya "21 - Diğer ücretsiz izin" koduyla eksik gün olarak bildirilir ve bu günler için prim ödenmez. Ücretsiz izin, çalışanın talebi ve işverenin onayıyla kullanılır; işveren tek taraflı olarak çalışanı ücretsiz izne çıkaramaz. Ayrıntılar için ücretsiz izin yazımıza göz atabilirsiniz.
Devamsızlık ve Geç Kalmada Maaş Kesintisi
Maaş kesintisi neden olur sorusunun en yaygın cevabı devamsızlıktır. Mazeretsiz olarak işe gelinmeyen günler için ücret ödenmez; bu bir ceza değil, çalışılmayan günün ücretinin ödenmemesidir. Devamsızlık günleri SGK'ya "15 - Devamsızlık" koduyla bildirilir.
Geç kalmalarda ise kesinti yalnızca çalışılmayan süre kadar yapılabilir. Bundan farklı olarak iş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde öngörülmüşse, disiplin amaçlı ücret kesme cezası uygulanabilir. İş Kanunu'nun 38. maddesine göre bu ceza, nedenleriyle birlikte çalışana hemen bildirilmeli ve bir ayda iki gündelikten veya parça başı çalışmada iki günlük kazançtan fazla olamaz. Kesilen tutarlar çalışanların eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılmak üzere ayrı bir hesaba yatırılır. Geç kalmaların kayda alınması için geç kalma takibi önemlidir.
SGK Eksik Gün Nedenleri ve Kodları
Ayı 30 günden az çalışan sigortalılar için SGK'ya eksik gün nedeni bildirilir. En sık kullanılan SGK eksik gün nedenleri şunlardır:
| Kod | Eksik gün nedeni | Kullanım örneği |
|---|---|---|
| 01 | İstirahat | Hastalık, iş kazası, analık raporu |
| 03 | Disiplin cezası | Disiplin cezası nedeniyle çalıştırılmama |
| 06 | Kısmi istihdam | Part time çalışanlar |
| 07 | Puantaj kayıtları | Eksik çalışmanın işyeri puantaj kayıtlarıyla belgelendiği durumlar |
| 12 | Birden fazla | Ay içinde birden fazla eksik gün nedeni |
| 13 | Diğer | Diğer kodlara uymayan durumlar |
| 15 | Devamsızlık | Mazeretsiz işe gelmeme |
| 16 | Fesih tarihinde çalışmamış | Ayrılış tarihinde çalışılmayan günler |
| 18 | Kısa çalışma ödeneği | Kısa çalışma uygulanan dönem |
| 21 | Diğer ücretsiz izin | Talep üzerine ücretsiz izin |
Eksik gün nedeni 7 (puantaj kayıtları), çalışanın ay içindeki eksik günlerinin işyerinin giriş çıkış ve devam çizelgeleriyle belgelendiği durumlarda kullanılır. "Eksik gün nedeni puantaj kayıtları ne demek" sorusunun cevabı budur: bu kodu seçen işveren, SGK istediğinde çalışanın imzaladığı veya sistemden alınan puantaj kayıtları ile eksik günleri ispatlamak zorundadır. Puantajın nasıl tutulması gerektiğini puantaj kaydı nasıl tutulur yazımızda anlattık.
Ay içinde işe giriş veya çıkışta eksik gün nedeni seçilmez; prim günü çalışılan gün kadar bildirilir.
Eksik Gün Bildirimi Nasıl Yapılır?
SGK eksik gün bildirimi, aylık muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde eksik gün sayısı ve nedeni seçilerek yapılır. Eksik gün nedenini gösteren belgeler (ücretsiz izin dilekçesi, rapor, devamsızlık tutanağı veya puantaj kayıtları) işyerinde saklanmalı, SGK istediğinde ibraz edilmelidir. Bazı nedenlerde belgelerin beyanname ile birlikte veya belirlenen süre içinde SGK'ya ulaştırılması gerekir. Belgesiz ya da hatalı eksik gün bildirimi, sgk eksik gün bildirimi cezası olarak idari para cezasına ve eksik bildirilen günler için prim farkı talebine yol açabilir. Prim günlerinin nasıl hesaplandığını prim ödeme gün sayısı yazımızda ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
